Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Wpisy otagowane : Szczygiel

Szczygieł Fabritiusa

krogulec14

Chociaż Carel Fabritius uważany jest za jednego z najzdolniejszych uczniów samego Rembrandta, to pewnie nic bym o nim nie wiedział. gdyby facet nie namalował "Szczygła". Ptak siedzi, jak objaśnia nam Wikipedia, na górnym pierścieniu, do którego przywiązany jest za pomocą łańcucha. Jest przykładem zniewalania łuszczaków dla śpiewu czy też jakichś tanich sztuczek.

Jeżeli jako tako mogę zrozumieć prymitywnych siedemnastowiecznych "ptakolubów", o tyle nie mam słów dla osób które w XXI wieku zniewalają szczygły i inne drobne ptaki nie pochodzące z legalnych hodowli.

 800pxFabritiusvink

Szczygieł, obraz Carela Fabritiusa, domena publiczna

Madonna ze szczygłem

krogulec14

Poszukiwania ptaków dają czasami rezultaty zaskakujące nawet mnie samego. Obrazy religijne co prawda na "Plamce mazurka" już były, ale nie widzę przeszkód żeby do nich wrócić. Tym bardziej jeżeli autorem ich jest artysta taki jak Rafael Santi a przedstawiają między innymi szczygieł.

Obraz "Madonna ze szczygłem" zawiera w sobie wiele religijnych symboli. Przedstawia tytułową Madonnę z Dzieciątkiem Jezus i przyszłym świętym Janem Chrzcicielem. Miseczka u boku Janka nawiązuje do mającego nastąpić w przyszłości Chrztu Chrystusa. Księga w ręku Matki Boskiej jest tu symbolem mającego się dokonać Objawienia u Jana Chrzciciela, który w Chrystusie rozpozna od dawna wyczekiwanego Mesjasza. Jan trzyma w ręku szczygła, którego głaszcze mały Jezus. Szczygieł, zdaniem patrona internautów, świętego Izydora, jest symbolem mającej nastąpić męki Syna Bożego.

Innym, pewnie równie cenionym ptakiem tego gatunku jest "Szczygieł" pędzla Carela Fabritiusa. Ale tego osobnika pozwolę sobie zachować na inną okazję.

Źródło: Wikipedia

800pxMadonna_del_cardellino_Raffaello

Domena publiczna

Dydelit pikelnik sztyglit

krogulec14

Jest niewątpliwie jednym z urodziwszych łuszczaków. Jest do tego obdarzony pięknym i ciekawym głosem. Zapewne niejedna mama pochylona nad swoim skarbem w kołysce mówiła do niego ze słodyczą i miłością w głosie: mój ty szczygiełku. Jednak fakt, że jest lubiany i podziwiany niekoniecznie przynosił mu szczęście...

*          *          *

"Śpiewem samca szczygła jest urozmaicona pieśń bez wyraźnego początku i zakończenia, - czytamy  w "Z lornetką wśród ptaków - składająca się ze szczebiotliwych, lecz dźwięcznych fraz, dość luźno powiązanych ze sobą w jeden ciąg: ti-de-lit ti-de-lit ti-deli-aa ti-dlit ti-dlit tididdidi it-zju ti-de-li ti-de-li tididi-tjududu cink. Śpiew ten o wiele bardziej urozmaicony i szczebiotliwy niż głosy innych łuszczaków. Głos wabiący podobny jest do urywków śpiewu."

Wikipedia nam wyjaśnia, że samiec śpiewa świergotliwie na wzniesionych stanowiskach. Jego śpiew to miękkie, kilkakrotnie powtarzane wabiące tony, które przeplatają trele i świergot. Jednocześnie zwykle wykonuje żwawe ruchy całym ciałem. W powietrzu szczygły nawołują się charakterystycznym "didlit szczyglik szczygelit" lub "cit wit". Wikipedia zapewnia, że nie można pomylić z żadnym innym ptakiem.

"Głos szczygła jest urozmaicony i - napisał w "Ptakach ziem polskich" Jan Sokołowski -  oznacza się wysokimi metalicznymi tonami. W locie i przy zbieraniu pożywienia ptaki, należące do jednego stada, wabią się czysto brzmiącym "dydelit pikelnik sztyglit"*. W niebezpieczeństwie wydają ostrzegawcze "mai". Śpiew składa się z uszeregowanych tonów wabiących, poprzeplatanych miłymi trelami i świergotem. Całość brzmi bardzo wesoło, a chociaż daleko szczygłowi do pełni głosu, jaką mają chociażby nasze pokrzewki, to jednak śpiew jego jest przyjemny i ładny. Spośród naszych łuszczaków szczygieł pod względem śpiewu zajmuje mniej więcej drugie miejsce, a miłośnicy ptaków cenią wyżej tylko makolągwę. W przeciwieństwie do miłego śpiewu dość nieprzyjemnie brzmi głos, który ptak wydaje w gniewie, wykrzykując ostre "rerere"."

*          *          *

Myślę, że czasami jednak piękny śpiew mógł szczygłowi wychodzić bokami. Miłośnicy jego głosu sztucznie wnieśli go do Nowej Zelandii, Australii, czy Urugwaju, gdzie, jakby nie patrzeć, ptak jest niczym innym niż obcym elementem tamtej przyrody. Z powodu śpiewu nieraz lądował w ciasnych klateczkach "miłośników" jego śpiewu. Zresztą, jako, że szajbusów i w obecnych czasach nie brakuje, to pewnie, pomimo ścisłej ochrony gatunkowej, pewnie tu i ówdzie pokątnie ten proceder i w obecnych czasach pokutuje.

* z czystym sumieniem mogę się pochwalić, że te "dydelit" i "sztyglit" słyszę przy obserwacjach szczygłów. Naprawdę!

Źródła: Jan Sokołowski "Ptaki ziem polskich", Warszawa 1972, Państwowe Wydawnictwo Naukowe

"Z lornetką wśród ptaków", Warszawa 1979, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne

cbfe4402f2a17620405add913bc4a33d

Szczygieł, fot. Cezary Pióro   www.cezarypioro.pl

Szczygieł

krogulec14

Szczygieł od dawna jest u nas symbolem radosnego, wesołego... bobaska. Niejedna młoda mateczka pochylona nad kołyską ze swoim synusiem mawiała w stylu: "ty mój szczygiełku najdroższy". Los samego szczygła wesoły, tak jak gaworzenie dziecka, już niekoniecznie był. To akurat szczygieł był najbardziej pożądanym gatunkiem w XIX wieku dla trzymania w ciasnych klatkach. "Dla pięknego śpiewu" oczywiście.

-

Szczygieł jest licznym, lokalnie średnio licznym, gatunkiem lęgowym w Polsce. Rozmieszczenie jego w kraju jest nierównomierne i wyspowe. Najliczniejszy jest w południowej części województwa świętokrzyskiego, na Pogórzu Rzeszowskim, oraz na Kujawach i Żuławach. Najmniej liczny jest w silnie zalesionych częściach kraju.

Optymalny jest dla niego urozmaicony krajobraz rolniczy z mozaiką pól uprawnych, łąk, ogrodów i luźno położonych gospodarstw rolniczych. Ważnym elementem w tym środowisku będą remizy (luźno rosnące kępy drzew czy krzewów). Szczygieł unika wszystkich lasów, a już w wielkich zwartych kompleksach leśnych nie znajdziemy go wcale.

Jak już wspomniałem szczygieł jest gatunkiem licznym. Przeciętne jego zagęszczenie w kraju wynosi 2,45 par na kilometr kwadratowy. W sprzyjających środowiskach zagęszczenie może osiągać nawet 10 par lęgowych. W kompleksach wielkich lasów mieszanych i w borach jest nieobecny. Populacja gatunku oscyluje w granicach 700 000 -840 000 par lęgowych. Należy niestety do najszybciej zmniejszających swą liczebność gatunków. W lat ubyło aż 40% populacji szczygła! W Europie, po znacznych spadkach w latach 80-tych ubiegłego wieku nastąpiła częściowa odbudowa populacji, a obecnie jest trend stabilny.

Nie są znane przyczyny silnego spadku liczebności szczygła.

Bardzo mocno bazowałem na: Kuczyński L., Chylarecki P., 2012. "Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski. Rozmieszczenie, wybiórczość środowiskowa, trendy." GIOŚ, Warszawa

-

Nasz dzisiejszy bohater stał się nacthnieniem Carela Fabritiusa. Obraz "Szczygieł" jest jednym z najbardziej znanym dzieł tego jednego z najwybitniejszych uczniów samego Rembrandta. Nie ukrywam, że bardzo cieszą mnie takie sukcesy w poszukiwaniach ptaków w duchowym życiu człowieka...

 FTE7QtU3qBjQm5GaFojeE07Mk3ufEYQHXd9m7wAe

Szczygieł, fot. Marcin Lenart   www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/413-marcin-lenart 

Wesoły jak szczygieł na wiosnę

krogulec14

Szczygieł najchętniej zamieszkuje biotopy typu parkowego, brzegi lasów liściastych i mieszanych, także ogrody, parki i skupienia drzew w krajobrazie rolniczym. Gniazdo zwykle zakłada wysoko (2 -8 metrów nad ziemią) w koronie drzewa liściastego, zwykle przy końcu bocznej gałęzi.

Zwykle odżywia się latem owadami, a zimą nasionami chwastów, najchętniej ostu i łopianu. O tym, że jest typowym amatorem ostu mówi jego naukowa nazwa: Carduelis carduelis, Carduus. jak słusznie w "Ptakach Polski" zauważa Andrzej Kruszewicz, znaczy tyle co wspomniany już oset.

"Ulubione jego pożywienie stanowią nasiona rozmaitych gatunków ostu i bodziaków, głównie się więc gromadzi w okolicach obfitujących w podobne rośliny. Chciwy jest także na siemię konopne i różne nasiona oleiste zielne, które zwykle wybiera z roślin na pniu stojących. W porze ubogiej w nasiona dojrzałe wyjada zawiązki i pączki z niektórych drzew."

Szczygieł jest dość towarzyskim ptakiem. W sezonie pozalęgowym chętnie trzyma się niewielkich stad. Czasami są w nich inne "Carduelisy", czyli pokrewne ostojady, jak dzwoniec, czy też makolągwa - nie darmo te trzy gatunki swego czasu określano wspólną nazwą: "konopniczek".* Ptaki zwykle poruszają się na drzewach, krzewach czy roślinach zielnych. Bardzo rzadko zlatują na ziemię.

"Z pomiędzy ptaków krajowych najwięcej w klatkach utrzymywany tak dla śpiewu** jak i dla piękności; zdatny nawet do wyuczania się piosnek i wykonywania rozmaitych sztuczek, jak ciągnienia wody i wózka z żywnością" - pisał w "Ptakach krajowych" Władysław Taczanowski. Obecnie szczygieł jest gatunkiem chronionym. Jednak tu i ówdzie bywa jeszcze chwytany i trzymany przez "miłośników" w klatce.

* Inne nazwy u Taczanowskiego poza szczygłem to: zięba szczygieł, łuszczak szczygieł, konopniczek szczygieł i szczygieł pospolity.

** Mi śpiew szczygła nie kojarzy się ze specjalnym pięknem. Ale jak słyszę jego głos, to rozumiem dlaczego mówiono niegdyś: wesoły jak szczygieł na wiosnę.

SyVgJsYtUb1TbXhZrRkUlCAZi5zNYBSwYwbAIB3q

Szczygieł, fot. Mateusz Piesiak   www.mateuszpiesiak.pl 

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci