Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Wpisy otagowane : sierpowka

Brązowawy gołąbek

krogulec14

Kiedy pisałem "Plamkę mazurka" w wersji książkowej sporo kłopotu sprawiła mi sierpówka. No bo co o niej można napisać, myślałem. I zamiast otworzyć się na temat, ja się nań zamykałem. Opis sierpówki miał rozpoczynać książkę, więc mocno mnie ten fakt deprymował. Obawiałem się, że jeśli ewentualny wydawca przebrnie przez to, to szanse na zainteresowanie ma szansę wzrosnąć. Kompletnego doła w tej plamkowej sierpówce przyprawiał mi tytuł. Brzmiał on: "Brązowawy gołąbek".

Nie lubię opisów wyglądu ptaków. I zapewne dlatego to mi nie wychodzi. Chyba słusznie wychodzę z założenia, że w epoce fotografii cyfrowej takie opisy są zupełnie zbędne. Z opisów ptaków lubię jedynie te które stworzył Władysław Taczanowski w "Ptakach krajowych". Są nie tylko piękne, ale też jak cała książka, inspirujące.
Ale opisu wyglądu sierpówki tam nie znajdziemy, bo tego ptaka w kraju jeszcze nie było. I pewnie nawet najwięksi fantaści nie spodziewali się, że trafi on do kraju. Tak, ptaki mają w sobie to coś, czego nawet najwięksi fantaści nie są w stanie przewidzieć.
Sierpówki populacja oceniana jest ostatnio na jakieś 710 - 950 tysięcy par lęgowych. Jej liczebność szczególnie mocno wzrasta od 2012 roku. Nie wykluczone, że sprawcą zwiększenia populacji jest... ocieplenie klimatu.
 
 48416436_2004455919672884_1157205455311732736_n
 
Sierpówka, fot.   Piotr Górny   www.piotr-gorny.pl 

Turecka inwazja

krogulec14

 Proszę mi wybaczyć ten wojenny tytuł. Uważam czytelników za mądrych i dobrych ludzi, którzy znają sierpówkę i wiedzą, że jest ona bardzo łagodnym gołąbkiem. Do tego nietypowego tytułu zachęciła mnie mapka pokazująca kraje europejskie w których chronologicznie w XX wieku pojawiał się i zasiedlał je ten ptak. Pewnie gdyby rozmach jej "podbojów" mógł zobaczyć Mehmed Zdobywca, albo Sulejman Wspaniały, to zastanawiali się cóż to byłby za wódz!

Sierpówka jest średniej wielkości gatunkiem ptaka. Długość jej ciała oscyluje w granicach 29 -32 centymetrów, rozpiętość skrzydeł 48 -53 cm, a waga w granicach 165 -245 g.
Ptak ten przystępuje do lęgów od 2 do 5 razy w roku. Czas jej lęgów trwa najczęściej od marca do października. Samica składa 2 jaja, po 15 dniach inkubacji pojawiają się pisklęta. Gniazdo ptaki umieszczają najczęściej na drzewach w bliskim sąsiedztwie budynków, niekiedy na balkonach i we wnękach okiennych.
Sierpówka jest gatunkiem osiadłym.
Jest gatunkiem ściśle synantropijnym. Zamieszkuje głównie miasta, gdzie wśród luźniejszej zabudowy rosną grupy drzew. Szczególnie lubi drzewa szpilkowe, które służą za noclegowiska, a wczesną wiosną, zanim rozwiną się liście na innych drzewach, są bezpiecznym miejscem lęgu. Zasiedla również parki, ogrody, aleje i wie.
Żywi się głównie nasionami, ziarnem i resztkami pokarmu ludzkiego o pochodzeniu roślinnym. Chętnie korzysta, choć ostatnio w ograniczonym stopniu, z karmy dla drobiu. Odwiedza karmniki.
Gnieżdżenie się sierpówki w Polsce stwierdzono po raz pierwszy w 1943 roku w Lublinie i Tarnowie (według niektórych źródeł w 1949 roku w Krakowie). Obecnie sierpówka na północy kraju występuje średnio licznie, a na południu już licznie. Jej populację szacuje się obecnie na około 700 000 par lęgowych. Chroniona. W niektórych krajach jest ptakiem łownym.
Sierpówka chętnie przesiaduje na drzewach i chodzi po ziemi. Lata szybko, w linii prostej, regularnie uderzając skrzydłami, niezbyt wysoko nad ziemią, w parach lub luźnych stadach. Poza sezonem lęgowym żyje w parach lub grupach. Zimą ptaki nocują wspólnie na jednym drzewie. Na terenach zabudowanych nie jest płochliwa.
 
A skoro od tureckiego zacząłem akcentu, to i na nim chciałbym skończyć tą opowieść. Pierwsza jej przyjęta w Lechistanie nazwa brzmiała: synogarlica turecka. Choć to raczej Indie, a nie Turcja są jej ojczyzną. Nad Bosfor ściągnęli sierpówkę urzeczeni nią osmańscy żołnierze.

 iiT1OO8ViZG9Qo0N8G2nq0wQVAkAGfOVzt67xIdV

Sierpówka, fot. Piotr Górny   www.piotr-gorny.pl 

Hu-huu-hu

krogulec14

Ma już pierwsze loty godowe w tym roku, niebawem zacznie się wiosennie odzywać. Sporo racji miał profesor Jan Sokołowski mówiąc, że głos synogarlicy tureckiej (tak nazywano początkowo sierpówkę) różni się mocno w brzmieniu od pozostałych rodzimych gołębi. Sierpówka nie grucha, ale... pohukuje.

*          *          *

"Jej rytmiczne hukanie składa się z trzech lub czerech części i brzmi jak "du-du-du", - opisywał głos sierpówki w "Ptakach Polski" Jan Sokołowski - albo "duku-okto duku okto". Ostatnia samogłoska jest krótsza i akcentowana. Nazwa łacińska decaocto jest zatem próbą naśladowania jej głosu. Samiec odzywa się w ten sposób po kilka razy w równym tempie. Głos jego jest czysty, bez chrapliwych dźwięków i tylko z bliska można usłyszeć niewyraźne "r'. Na powitanie wydają ptaki przeciągłe "hy"."

"Sierpówka odzywa się krótkim, - czytamy w "Z lornetką wśród ptaków" - dość wysokim pohukiwaniem, składającym się z trzech tonów, z akcentem na drugim dźwięku: "hu-huu-hu hu-huu-hu hu-huu-hu". Głos ten jest wyższy i nie tak przeciągły, jak głos grzywacza i w odróżnieniu od niego składa się z trzech sylab, a nie czterech lub pięciu. Nie słychać w nim głoski r wyraźnie brzmiącej w głosach gołębia miejskiego i turkawki. Sierpówka zaniepokojona wydaje (również i w locie) jęczące, nieco chrapliwe "keee, keee".

Wikipedia interpretuje pohukiwania sierpówki jako: "kuh-kuh-kuh".

*          *          *

Nie wiem jak Was, ale mnie najbardziej przekonała druga interpretacja. Rzeczywiście w głosie sierpówki zdaję się słyszeć "hu-huu-hu". Natomiast wcale nie słyszę "duku-okto duku okto" od którego ptak ten miał przyjąć drugi człon naukowej nazwy.

Źródła: Jan Sokołowski "Ptaki ziem polskich", Warszawa 1972, Państwowe Wydawnictwo Naukowe

"Z lornetką wśród ptaków", Warszawa 1979, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne

A9RMMkyrcE6yoV9vzxRD0qs1SyyBpOHbtvL0c4nP

Sierpówka, fot. Kamil Wilkos   www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/3292-evilseed

Gołąb z miasta

krogulec14

 Ktoś swego czasu zwrócił mi uwagę żeby przy sierpówce nie pisać, że jest gatunkiem inwazyjnym... bo to może źle się ludziom kojarzyć. Zasugerowałem się tym na tyle mocno, że w "roboczej" wersji "Plamki mazurka" dałem tytuł (najszkaradniejszy jakikolwiek wymyśliłem): "Brązowawy gołąbek". Nawet "Inwazja z Turcji" (z Turcji, bo jeszcze do tej pory bywa nazywana synogarlicą turecką) byłaby o niebo piękniejsza!

W "zdobywaniu" Europy sierpówka (trzymając się Turcji warto zauważyć, że jak nasz gołąbek na karku, ta też ma sierp, tyle iż w godle) nie miała sobie równych. Do pięt nie dorasta jej znany ostatnio dobrze w Polsce sam Sulejman Wspaniały.

-

W XIX wieku sierpówka występowała jedynie w Azji Środkowej. Na początku XX wieku w jej ręku (skrzydle?) znalazły się Turcja i Bałkany. 100 lat później u stóp sierpówki znalazła się niemal cała Europa. Ptak ten unika jedynie większych kompleksów leśnych i (jak na wierną przyjaciółkę człowieka przystało) słabo zaludnionych. "Ekspansja" gatunku nie poszła jednak tylko w północno-zachodnim kierunku. Ruszyła również na północ i północny wschód, skutkiem czego ma już opanowaną Syberię i Azję Wschodnią. Dzięki niefrasobliwości ludzkiej wylądowała w Ameryce Północnej, gdzie również pokazuje, że ma wielkie zdolności do rozprzestrzeniania...

W Polsce jest średnio licznym gatunkiem lęgowym. Jest synantropijna, czyli jak już żartem zauważyłem "wierną przyjaciółką człowieka". Mapa zagęszczenia gatunku jest zatem zbliżona do występowania sroki. Najciemniejsze plamy są w miejscach większych miast oraz na całym Górnym Śląsku. To ostatnie dziwne nie jest, cała Polska wie dobrze, że rodowici Ślązacy zakochani są w gołąbkach.

Wspomniałem już, że sierpówka jest gatunkiem synantropijnym. Jak na taki gatunek przystało zamieszkuje wszelkie miejsca zamieszkiwane przez człowieka. Mogą to być aglomeracje, miasta, wsie a nawet pojedyncze domostwa. Jest jednym z nielicznych ptaków, które łatwo zaadaptowały rolnictwo intensywne. Lubi pola uprawne, unika natomiast łąki i pastwiska. W lesie raczej jej nie zobaczymy.

Na północy jest średnio licznym gatunkiem, podczas gdy na południu już licznym. Przeciętne jej zagęszczenie krajowe kształtuje się w granicach 2,15 -2,5 pary na kilometr kwadratowy. W sprzyjających warunkach to zagęszczenie może wzrosnąć do... kilkudziesięciu par! Jak wspomniałem, w większych kompleksach leśnych nie występuje wcale. W Polsce populacja sierpówka oscyluje w granicach 700 000 par lęgowych. Liczebność ta jest raczej stabilna, podczas  gdy w Europie jeszcze wzrasta.

Ekspansja sierpówki możliwa była ze względu na sezon rozrodczy, który trwa u niej około 200 dni w roku. Ptaki w tym czasie są zdolne wyprowadzić 6 -7 lęgów. Co prawda w lęgu są jedynie 2 pisklęta, lecz jednak efekt rozrodczości sierpówki jest i tak imponujący. Łagodne zimy i wzrost zabudowań spowodują, że coraz więcej sierpówek będzie w naszym kraju.

Źródło: Kuczyński L., Chylarecki P., 2012. "Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski. Rozmieszczenie, wybiórczość środowiskowa, trendy." GIOŚ, Warszawa

-

Nie ukrywam, że bardzo lubię sierpówkę. Wyróżnia się z grona znanych mi ptaków spokojem, subtelnością barw upierzenia. Jednak w mojej pracy chyba dla niej zabraknie miejsca. Po prostu za krótko jest u nas i nie znalazła jeszcze żadnego miejsca w legendach czy przysłowiach. Miejsce tam, jak do tej pory zarezerwowane jest dla sów, sokołów i orłów. Choć niekoniecznie tylko, są tam też wróble, bociany czy jaskółki. 

A póki co, to miejsca dla eleganckiej migrantki z południowego wschodu, w baśniach czy powiedzeniach, jeszcze na razie brakuje.

dE8HELfM3Kpj6yVDQycUlmh0VJG7976ztXIgt6xK

Sierpówka, fot. Hanna Żelichowska

Konkwistador

krogulec14

Gdybym był zupełnie początkującym w zagadnieniu to na pytanie - który z ptaków w ostatnich latach okazał się być najbardziej ekspansywnym - odpowiedzi pewnie szukałbym pośród ptaków szponiastych.

I zapewne mocno byłbym zdziwiony, gdybym usłyszał, że na tytuł konkwistadora wśród europejskich ptaków najbardziej zasługuje... sierpówka!

Tak, ta zwykła sierpówka, zwana do niedawna synogarlicą turecką. Zresztą niesłusznie. Ojczyzną sierpówki są Indie. Tak o jej podboju Europy pisał profesor Sokołowski:

"Synogarlica turecka, zwana również sierpówką, występowała pierwotnie w Indiach, skąd w okresie ostatnich 300 lat stopniowo rozprzestrzeniła się w Arabii, Turcji i na Bałkanach. W Polsce stwierdzono ją po raz pierwszy w Krakowie w roku 1949. Obecnie (rok 1968) jest już w wielu miastach naszego kraju ptakiem pospolitym i pojawiła się nawet na Mazurach. Tak samo szybko rozprzestrzeniała się na terenie Niemiec, Francji, Holandii i Danii." "

"Rok później zanotowano lęgi w Krakowie i Poznaniu, a w 1952 roku na wybrzeżu Bałtyku" - dopowiada w "Ptakach Polski" doktor Kruszewicz.

Czyż zatem poczciwej sierpówce nie należy się proponowany przeze mnie tytuł? ;)

Sierpówka w obiektywie Marcina Perkowskiego www.ptaki.fotolog.pl

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci