Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Wpisy otagowane : czapla-siwa

Prawie jak orzeł

krogulec14

Czapla siwa stosunkowo często ma wspólne kolonie lęgowe z omawianym niedawno kormoranem. Jest ona w Polsce nielicznym, lokalnie średnio licznym, gatunkiem lęgowym. Liczniejsza jest w północnej i zachodniej części kraju (Dolny Śląsk, Wielkopolska, Pomorzu i północno-wschodnia Polska). Populację jej szacuje się na 9 000 -9 500 par lęgowych.

Żerowiskami czapli siwej są wszelkiego rodzaju płytkie zbiorniki wodne (54% jeziora, 22% stawy rybne, 19% rzeki i starorzecza, zbiorniki zaporowe 5%). Gniazda budują zwykle na drzewach, choć zdarzają się na ziemi w trzcinowiskach. Kolonie czapli siwej, nazywane często czaplińcami, budowane są w lasach nad wszelkimi wodami, stosunkowo często na wyspach. Odległość kolonii od zbiorników wodnych, będących żerowiskami, w warunkach wielkopolskich wahała się w granicach od 0 do 2 200 metrów (średnia odległość wyniosła 710 metrów).

Inaczej rzecz się miała podczas badań we Francji, gdzie odległość pomiędzy koloniami a miejscami żerowania wahała się od 2 do aż 38 kilometrów (przeciętna odległość wynosiła 20 kilometrów). Ornitolodzy podzielili czaple żerowiska na trzy typy, które uzależnione są od obfitości pokarmu i odległości od koloni.

  • indywidualne żerowiska, które są bronione przez dane czaple,
  • kilka indywidualnych stanowisk, które nie są bronione przez czaple siwe. Są one zwykle (gorszego sortu) słabszej jakości i dalej od koloni,
  • neutralne żerowiska wykorzystywane przez wiele ptaków jednocześnie, co przekreśla jakąkolwiek ich obronę przed pozostałymi osobnikami gatunku. Miejsca te cechuje bogactwo pokarmu,jak też zazwyczaj niewielka odległość od koloni.

Czapla siwa buduje swoje gniazda zazwyczaj w lasach bądź też niewielkich kępach drzew. W zależności od drzewa bywa ich na jednym zazwyczaj 1 -10 gniazd (rekordowe ich ilości wynoszą nawet ponad 25!). Najczęściej wybieranym gatunkiem drzew jest sosna (około 3/4) w przedziale wieku od 41 do 100 lat. Kolonie dość często budowane bywają w niezbyt wielkich odległościach od zabudowań.

Czaple siwe wykorzystują swoje gniazda przez wiele lat.

W gniazdach czapli siwej dochodzi czasem do dość gwałtownych bójek pomiędzy pisklętami, których ofiarą padają najmłodsi osobnicy. Czasem kończą się one wyrzuceniem pisklaka z gniazda bądź jego, zagłodzeniem (jak zapewne pamiętamy z opisu zachowań młodych orłów, takie zachowania nazywa się kainizmem). Rodzice nie wtrącają się w sprawy dzieci,,jak też nie karmią wyrzuconych z gniazda ofiar...

-

Strasznie mocno bazowałem na: Jakubas D. Bzoma Sz. 2015 Czapla siwa Ardea cinerea i kormoran Phalacrocorax carbo W. Chylarecki P., Sikora A., Ceniaz Z., Chodkiewicz T (red.), Monitoring Ptaków Lęgowych. Poradnik metodyczny. Wydanie 2. GIOŚ, Warszawa, s. 65 72.

CR6bonHQ2u6EXiCJ6fEqlcrJyfWReMFoylYnN3M0

Czapla siwa z myszołowem, fot. Adam Fichna

Rybożerczyni

krogulec14

Gnieździ się na wysokich drzewach w pobliżu wód, wśród trzęsawisk lub innych podmokłych terenów. Zwykle robi to kolonijnie, nieraz w towarzystwie kormoranów. Kolonię, która może liczyć 300 gniazd, nazywamy czaplińcami.

Czapla siwa lubi przebywać nad dużymi zbiornikami wody wśród większych kompleksów leśnych, lub w ich pobliżu. W dużym stopniu znana jest z apetytu na ryby, choć poluje również na płazy, gady, myszy, szczury wodne, małże, ślimaki czy też owady. Jej zapotrzebowanie dzienne to 500 gram pokarmu.

Najczęściej widuję ją jak stoi bez ruchu przy granicy wody, na płyciznach, a także jak przesiaduje na gałęziach drzew. Lata zawsze wolno, głęboko uderzając skrzydłami. W czasie lotu szyję ma, jak na czaplę przystało, esowato wygiętą, a kończyny wyciągnięte ku tyłowi.

Czapla siwa nie miała raczej do tej pory dobrej opinii. Ludzie zwykle widzą jej, całkiem spory zresztą, apetyt na ryby. Jak widać przysłowie mówiące o źdźble w oku sąsiada, a belce w swoim ma sporą rację. Taczanowski w "Ptakach krajowych" mówił o niej między innymi tak:

"Ptak bardzo ostrożny, nigdy się na widoku podejść niedający; w każdym razie tak baczny, że nawet podchodzony z za zasłony najczęściej się postrzeże i zawczasu ucieknie. Żywiąc się głównie rybami znaczne wyrządza szkody w zarybku."

A lud nie pozostawał dla niej dłużny:

"Dzieci jej chciwie pospólstwo wybiera, co się także nie mało przyczynia do ciągłego ubywania ich osad."

U Brzechwy w "Czapla, ryba, rak" jej pomysłowość w łowieniu ryb (bądźmy szczerzy - głupich ryb) określona jest... zdradą.

Nawet doktor Andrzej Kruszewicz w swoich znakomitych "Ptakach Polski" zauważa, że "wyrządza szkody gospodarcze" i, że "w Polsce dopuszcza się odstrzeliwanie czapli na terenie zamkniętych ośrodków hodowli ryb".

Czasami strażnicy stawów rybnych strzelają bardzo gorliwie i "przypadkowo" trafiają w chronionego bielika czy rybołowa.

Nie wiem jak Wam, ale mi podoba się coraz rzadsza w podmokłym krajobrazie czapla siwa.

opI4A2fEHnUOMDWhQB7aOOrkwCJfWGGJvB3GheJZ

Czapla (siwa) i karaś,fot. Tomasz Skorupka    www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/505-filimer 

Czapla, ryby i rak

krogulec14

 Chyba jeszcze nie mówiłem, że ZUS w trosce o moje zdrowie w czerwcu posyła mnie do sanatorium. I to nie do jakiegoś Kołobrzegu czy innej popularnej miejscowości, ale do... Gościmia! W czym Gościm lepszy od Kołobrzegu? Ano tym, że zamiast tłumów ludzi oferuje ciszę, spokój. I tym, że ma spory rezerwat ornitologiczny.

Ciesząc się zastanawiam też nad tym, czy ZUS ma aż tak dobry wywiad, że ambasadora Rzeczpospolitej Ptasiej (najbardziej pierzastego zresztą) posyła w takie miejsce ;-)

Rezerwat Lubiatowskie Uroczyska zamieszkuje masa kormoranów, łabędzi białych, czapli siwych. Czyli w przerwach pomiędzy ćwiczeniami rehabilitacyjnymi nudził się nie będę.

Cieszę się, że będę w miejscu w którym czaple siwe mają spokój. Te piękne ptaki do tej pory mają status łownych! Zabijane nie są dla, ponoć niesmacznego, mięsa, ale dla tzw szkód w stawach rybnych. Zabijane są tam nawet w okresie sezonu lęgowego!

Czaple do popularnych chyba nie należały i dawniej. Tak bynajmniej zdaje się mówić wiersz Ignacego Krasickiego:

 Czapla siwa   www.henrykjanowski.pl

Czapla stara, jak to bywa,
Trochę ślepa, trochę krzywa,
Gdy już ryb łowić nie mogła,
Na taki się koncept wmogła.
Rzekła rybom: "Wy nie wiecie,
A tu o was idzie przecie".
Więc wiedziec chciały,
Czego się obawiać miały.
"Wczora
Z wieczora
Wysłuchałam, jak rybacy
Rozmawiali: wiele pracy
Łowić wędką lub więcierzem;
Spuśćmy staw, wszystkie zabierzem,
Nie będą mieć otuchy,
Skoro staw będzie suchy."
Ryby w płacz, a czapla na to:
"Boleję nad waszą stratą,
Lecz można temu zaradzić,
I gdzie indziej was osadzić;
Jest tu drugi staw blisko,
Tam obierzecie siedlisko,
Chociaż pierwszy wysuszą,
Z drugiego was nie ruszą".
"Więc nas przenieś!" - rzekły ryby:
Wzdrygnęłą się czapla niby;
Dała się na koniec użyć,
Zaczęłą służyć.
Brała jedną po drugiej w pysk, niby nieść mając,
I tak pomału zjadając.
Zachciało się na koniec skosztować i raki.
Jeden z nich widząc, iż go czapla niesie w krzaki,
Postrzegł zdradę, o zemstę się zaraz pokusił.
Tak dobrze za kark ujął, iz czaplę udusił.
Padła nieżywa:
Tak zdrajcom bywa.

 Czapla siwa   www.cezarykorkosz.pl

Żuraw i czapla

krogulec14

Czytam "Rozlewiska" Małgorzaty Kalicińskiej. A w nich przewija się wątek "Żurawia i czapli" Jana Brzechwy. Wczoraj, będąc na zakupach w Miasteczku, zauważyłem i usłyszałem kołujące i skrzypiące ślicznie żurawie. Było ich razem szesnaście osobników. Nie na darmo wiosnę ogłaszałem, choć za oknem z deszczem spada jakiś śmieszny śnieg.

Przykro było żurawiowi,
Że samotnie ryby łowi.
Patrzy - czapla na wysepce
Wdzięcznie z błota wodę chłepce.
Rzecze do niej zachwycony:
"Piękna czaplo, szukam żony,
Będę kochał ciebie, wierz mi,
Więc czym prędzej się pobierzmy."
Czapla piórka swe poprawia:
"Nie chcę męża mieć żurawia!"
Poszedł żuraw obrażony.
"Trudno. Będę żył bez żony."
A już czapla myśli sobie:
"Czy właściwie dobrze robię?
Skoro żuraw tak namawia,
Chyba wyjdę za żurawia!"
Pomyślała, poczłapała,
Do żurawia zapukała.
Żuraw łykał żurawinę,
Więc miał bardzo kwaśną minę.
"Przyszłam spełnić twe życzenie."
"Teraz ja się nie ożenię,
Niepotrzebnie pani papla,
Żegnam panią, pani czapla!"
Poszła czapla obrażona.
Żuraw myśli: "Co za żona!
Chyba pójdę i przeproszę..."
Włożył czapkę, wdział kalosze,
I do czapli znowu puka.
"Czego pan tu u mnie szuka?"
"Chcę się żenić." "Pan na męża?
Po co pan się nadweręża?
Szkoda było pańskiej drogi,
Drogi panie laskonogi!"
Poszedł żuraw obrażony,
"Trudno. Będę żył bez żony."
A już czapla myśli: "Szkoda,
Wszak nie jestem taka młoda,
Żuraw prośby wciąż ponawia,
Chyba wyjdę za żurawia!"
W piękne piórka się przybrała,
Do żurawia poczłapała.
Tak już chodzą lata długie,
Jedno chce - to nie chce drugie,
Chodzą wciąż tą samą drogą,
Ale pobrać się nie mogą.

Żuraw w obiektywie Henryka Janowskiego   www.henrykjanowski.pl

Czapla (siwa) w obiektywie Henryka Janowskiego   www.henrykjanowski.pl

Czapla siwa

krogulec14

Padający w tej chwili deszcz nie zniechęca bogatki do śpiewu. Jej donośne i radosne "ti-ta-ti-ta" przebija się przez ów deszcz jak i okna i raduje moją duszę. Mały ptak, ale jaki charakter! Kilka dni temu przyglądałem się temu samemu samczykowi, co w tej chwili tak śpiewa, któremu nie spodobał się kopciuszek. Biedny "góral" miał niemałe kłopoty, bo do agresywnego samczyka dołączyła jeszcze jego partnerka. Kopciuszkowi nie zostało nic innego jak salwować się ucieczką.

Wiosna głosami ptaków śpiewa cudownie. Bardzo cieszy mnie: "hu-huuu-hu" sierpówek, ćwierkanie wróbli, wszędobylskie loty krzyżówek. Pięknie prezentują się szpaki. Ich śpiewy (czasami czuć w nich mistrzowską "rękę" wilgi), gwizdy a nawet kłapanie dziobem bardzo mi się podobają. Słuchać ich mogę godzinami.

Czapla siwa w obiektywie Czarka Pióro www.cezarypioro.pl

Wczoraj z okna dojrzałem lecące dwie czaple. Czapla siwa jest od 16 sierpnia do 31 marca jest ptakiem łownym, a na terenach stawów rybnych można do niej strzelać przez cały rok nie patrząc na to, że zabija się rodziców, które dokarmiają młode czaplęta. Uważam, że barbarzyński to kraj, w którym obowiązuje takie prawo. Ornitolodzy zauważyli ostatnimi laty pewien spadek liczebności tych ptaków, ale prawo nic a nic nie zostało zmienione. "Ardea cinerea" - łacińska nazwa bardzo trafnie określa tego ptaka. Piewszy człon mówi o czapli, a drugi wspomina barwę popiołu. Z wędrówek "herbownych" po Polsce pamiętam, że czapla jest na tarczy i pieczęciach miejskich Czaplinka. Jestem ciekaw, czy znajdzie ktoś jakieś przysłowie albo też wiersz związany z tym pięknym ptakiem...

Na koniec chcę się podzielić bardzo sympatyczną dla mnie wiadomością. Zostałem zaproszony przez Panią Koordynator z pewnej szkoły prowadzącej program "Ptaki" na spotkanie z Jej Podopiecznymi. Satysfakcja dla mnie wielka. Wspomniana Pani jedną rzeczą mnie jednak zażenowała. Zapytała mnie mianowicie o koszty. Podkreślałem kilka razy, że plamka to blog przyjazny dzieciom. Kocham ptaki... Ilekroć poprosiłem Ludzi Przyrody o pomoc, to ją zawsze otrzymywałem. A teraz sam miałbym o coś wołać?

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci