Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Wpisy otagowane : dzieciol-duzy

Jak w opróżnionym z wina dzbanie

krogulec14

Zmiany w liczebności ptaków, jak też i sama ich liczebność interesowały mnie od dawna. Bardzo dawna. No bo czy to nie jest ciekawe którego gatunku jest więcej: dzięcioła czarnego czy dzięcioła zielonego*? Albo odpowiedź na pytanie: ile par wynosi populacja dzięcioła dużego. No bo to, że jest to nasz najliczniejszy dzięcioł to chyba wie każde z nas.

Mamy w Polsce jakieś 620 - 910 tysięcy par wspomnianego dzięcioła. Prawda, że sporo? Jakkolwiek zasiedla wszystkie lasy, to preferuje te większe. Dzięcioł duży na statystyce jednak się nie zna i poza sezonem lęgowym zauważamy go w różnych środowiskach. W parkach, sadach czy ogrodach. Ja go widuję nieraz na orzechu włoskim (tak, tak, z tego drzewa spadają orzechy które tropi Fred) czy gruszy sąsiada. Kiedyś raczył się słoniną w naszym karmniku. Słonina leżała na dachu stojącego na parapecie okna karmnika. Łoskot kującego słoninę dzięcioła szedł na cały dom!
Kilka osób opowiadało mi o dzięciole stukającym w uliczną latarnię. Różne takiego zachowania mogły być przyczyny. Wczesną wiosną ptak może usiłował zwabić do siebie partnera? A może wyczuł wolną przestrzeń pod blachą? Taką jaka jest na przykład w opróżnionym z wina dzbanie. Dobrze też wyczuwa pustkę za styropianem ocieplającym dom. Gospodarz łapie się wówczas za głowę, gwałtu, rety, co się dzieje?! A to tylko majster ocieplający dom poskąpił kleju utrzymującego ów nieszczęsny styropian.
Generalnie dzięcioł duży jest jednak mieszkańcem lasu. Tam, co roku, kuje swoje nowe dziuple. Starych nie zasiedla, więc zasiedlają je inne ptaki. Na przykład sóweczka albo kowalik. Czasami jednak taką dziuplę odwiedza jej twórca i wtedy się dzieje. Dużo się dzieje. Dla amatorów dzięciołowych dziupli mamy dobrą wiadomość: dzięciołów dużych przybywa. Przybywa więc też pozostawionych przezeń dziupli. Jakiś czas temu w Karkonoszach w ciągu 20 lat podwoił swoją liczebność.
* Dzięcioł czarny, którego populację szacuje się na 31 - 42 tysiące par lęgowych jest liczniejszy. Dzięcioła zielony liczy jakieś 15 - 26 tysięcy par.
Cyferki (i nie tylko) z: "Trendy liczebności ptaków w Polsce" Biblioteka Monitoringu Środowiska 2018. GIOŚ, Warszawa
 
 5nNUtSQjKNbS4nbqOu4Re3p19azVKLdSro7tSMH6
 
Dzięcioł duży, fot. Tomasz Nowakowski   www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/2716-chinol 

Perkusista z pobliskiego lasu

krogulec14
Z pewnością ma spore zadatki na... muzyka! "Nieraz słyszałem niezwykle głośne stukanie w lesie, - pisał o nim Jan Sokołowski w "Ptakach ziem polskich" - zupełnie jak gdyby bicie w bęben, a sprawcy tego głosu nie było widać i dopiero po chwili spostrzegłem, że w skrzynce siedzi dzięcioł i stuka od wewnątrz. Z pasją do kucia łączy się zamiłowanie do bębnienia; na wiosnę bębni dzięcioł duży częściej niż inne gatunki. Możliwe, że niszczenie skrzynek spowodowane jest "muzykalnością" ptaka, gdyż wiadomo, że ma on duży spryt w wyszukiwaniu przedmiotów instrumentalnych. Niejednokrotnie obserwowano jak dzięcioły bębniły na blaszanych rynnach lub na blaszanym kogucie przymocowanym do wierzchołka wieży".
Dzięcioł duży jest średniej wielkości gatunkiem ptaka. Długość jego ciała wynosi 23 centymetry, rozpiętość skrzydeł oscyluje w granicach 40-43 centymetry, a waga wynosi 78 -87 gramów.
Odbywa jeden lęg w roku. Zwykle na początku maja samica składa od 5 do 7 jaj. Po 12-13 dniach inkubacji pojawiają się pisklęta. Gnieździ się w świeżo wykutej dziupli w zdrowych, twardych sosnach lub dębach. W zależności od grubości pnia od 2 do 15 m nad ziemią. Wykucie dziupli z eliptycznym otworem wlotowym o średnicy 4,5 -5,5 cm i głębokości około 23 centymetrów zajmuje mu 2 -3 tygodnie pracy. Częstotliwość uderzeń dzioba w pień może dochodzić do 18 na sekundę. Gniazduje pojedynczymi parami.
Dzięcioł duży jest gatunkiem osiadłym.
Ptak zamieszkuje lasy wszelkiego typu, a nawet parki, aleje i stare ogrody z dużą domieszką sosny.
W jego menu znajdują się owady, które wydobywa z drewna, jesienią i zimą zjada sporo nasion, głównie leszczyny i drzew iglastych (kuźnie). Jedna para zajmuje 40 -60 ha rewiru.
Jest licznym gatunkiem lęgowym, a zarazem najczęściej spotykanym dzięciołem w Polsce występującym średnio licznie w całym kraju. Jego populacja oscyluje w granicach 620 000 - 910 000 par lęgowych Chroniony.
Dzięcioła dużego dość często widzimy go jak wspina się po pniach drzew, czasami zawisa na szyszkach. Furkot jego skrzydeł niesie się dość daleko. Lata na niezbyt dużej wysokości lotem falistym. Poza sezonem lęgowym żyje samotnie.

 28xY3fmETsgO2K64nPmcv3J26YvV2qwBNrqtb14v1

Dzięcioł duży, rys. Justyna Kierat www.facebook.com/podkresska

Budowniczy M-5 dla szpaka

krogulec14

Jeszcze trochę i po lasach rozpocznie się łoskot kucia dziupli przez dzięcioły duże. Dziuple muszą być świeże, wykuwane są w zdrowej sośnie, ewentualnie w dębie. W zależności od grubości pnia znajduje się ona na wysokości od 2 do 15 metrów nad ziemią. Wykucie dziupli o średnicy 4,5 -5,5 cm zajmuje jakieś 2 -3 tygodnie pracy. Częstotliwość uderzeń dzioba w pień może dochodzić do 18 na sekundę...

-

Dzięcioł duży jest licznym i dość równomiernie rozmieszczonym gatunkiem lęgowym w Polsce. Najliczniejszy jest w lasach województwa lubuskiego, w Puszczy Białowieskiej, Borach Stobrawskich, Beskidach i Bieszczadach.

Idealnym środowiskiem dla dzięcioła dużego są duże, jednolite i mało urozmaicone lasy (na przykład monokultury sosnowe). Zdecydowanie mniej liczny jest w lasach rozdrobnionych, czy też zadrzewieniach śródpolnych - wybiera taki biotop z braku większych lasów. Zdecydowanie unika większych otwartych przestrzeni.

Dzięcioł duży jest w Polsce licznym gatunkiem lęgowy. Jego przeciętne zagęszczenie wynosi 1,98 pary na kilometr kwadratowy. W optymalnych warunkach wzrasta ono nawet do kilkunastu par na jednym kilometrze. Populacja jego oscyluje w granicach 580 000 -660 000 par lęgowych. W Europie populacja dzięcioła dużego wykazuje umiarkowany wzrost, podczas gdy u nas jest ona stabilna.

Zmiany liczebności gatunku bywają uzależnione od tak zwanych lat nasiennych świerka i sosny. Dziuple dzięcioła dużego mogą mieć niebagatelne znaczenie dla dziuplaków takich jak na przykład szpaki, muchołówki czy sikory. Warto zauważyć, że częstym lokatorem dziupli dzięcioła dużego jest szpak, który nie waha się nawet, przy zajmowaniu lokum, w.. zniszczeniu lęgu prawowitego gospodarza.

Bardzo mocno bazowałem na: Kuczyński L., Chylarecki P., 2012. "Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski. Rozmieszczenie, wybiórczość środowiskowa, trendy." GIOŚ, Warszawa

 

5tUzxvRZe1uwFPdxVmknT0Ds5alie8DJJkyqKPEK

Dzięcioł duży, fot. Arkadiusz Traczyk   Przyroda Ziemi Torzymskiejwww.birdwatching.pl/galerie-autorskie/3543-traczyka

Dzięcioł

krogulec14

Ostatnie wyjścia do lasu kończą się częstymi spotkaniami z dzięciołami. Chłopaki dudnią po suchych gałęziach ile wlezie. Obwieszczają w ten sposób kolegom, że wejście do ich rewiru, który ma około 50 hektarów, grozi poważnymi konsekwencjami. To dudnienie jest również zaproszeniem dla koleżanek na rendez vous.

Kiedy nasz bohater odnajdzie swoją drugą, sezonową połowę życia, zajmie się wraz z nią dziuplą. Dziupla dzięcioła dużego musi być świeża, wykuta w zdrowej, twardej sośnie ewentualnie w dębie. W zależności od grubości pnia znajduje się ona na wysokości od 2 do 15 metrów nad ziemią. Wykucie dziupli o średnicy 4,5 -5,5 cm zajmie mu jakieś 2 -3 tygodnie pracy. Częstotliwość uderzeń dzioba w pień może dochodzić do 18 na sekundę. 

Zachowania dzięcioła są naprawdę ciekawe. Ptak chętnie wspina się po pniach drzew, czasami zawisa na szyszkach. Fruwa lotem falistym. Szum jego skrzydeł niesie się dość daleko. Ciekawym śladem po jego zamiłowaniach do nasion szyszek są stosy tychże rozkutych szyszek pod tak zwanymi kuźniami, czyli miejscach gdzie je rozkuwa.

Powyższy tekst oczywiście nic nowego o dzięciole nie wnosi, bo już w XIX wieku Władysław Taczanowski o nim pisał:

"Najżwawszy, najruchliwszy i najkrzykliwszy ze wszystkich krajowych gatunków, uwija się nieustannie po drzewach i ciągle hałasuje. Kuje najwięcej po sosnach i na nich najwięcej zbiera owady. W porze zaś zimowej więcej się nierównie żywi nasionami sosnowemi niż owadami; zrywa dojrzałe szyszki z gałęzi i nosi je do przygotowanej na ten cel dziury w gałęzi sąsiedniego dębu, w którą je osadza dla rozbicia i wybrania ziarenek. (...) W locie najmocniejsze warczenie skrzydłami sprawia. Głosów wydaje kilka, podobnych do innych pstrych dzięciołów, lecz głośniejszych; na wiosnę szczególnie jest krzykliwy i odzywa się więcej urozmaiconemi tonami.

Dziuple na gniazda wykuwa w rozmaitych drzewach; częściej jednak w sosnach niż w liściowych; częściej jednak w różnych wysokościach i miejscach, jako to; w tramach wysoko lub nizko, w gałęziach lub sękach, niekiedy przy samym wierzchołku."

O jakim to dzięciole dzisiaj piosenka? Oczywiście o dużym. "Dzięciołem" nazywał go nieoceniony Władysław Taczanowski.

O "ciasnym umyśle" ptaka odpornym na wstrząśnienie mózgu przy kuciu dziupli, długim języku oraz o jego "samo ostrzącym" się dziobie postaram się napisać niebawem.

 28xY3fmETsgO2K64nPmcv3J26YvV2qwBNrqtb14v

Pewnie większość z Was zna to zjawisko, a wiele osób je widziało. Niektóre samce dzięciołów w miastach werblują zamiast w drzewo, to w rynnę, latarnię bądź inny kawałek metalu, znajdujący się w pobliżu. Jest to całkiem sprytne, ponieważ uderzenia w metal są głośniejsze. Zatem komunikat "to jest moje terytorium" dociera dalej :) - Justyna Kierat   justynakierat.blogspot.com 

O dzięciole

krogulec14

Na ciekawy początek spotkań z "Na skrzydłach przeszłości" Tomasza Skorupki wybrałem tekst z anonimowego "Fizjologa" powstałego w II -IV wieku w Aleksandrii. Jak mówi Tomek zawarto w nim m.in. opisy zwierząt uzupełnione o pouczenia moralne i najważniejsze zasady wiary chrześcijańskie.

Wybrany przeze mnie na "dzień dobry" dzięcioł autorytetem u pierwszych chrześcijan to się nie cieszył. Dlaczego? Zapraszam do tekstu:

O dzięciole

  [1] Dzięcioł jest pstrym ptakiem, a mnogość jego barw kojarzy się z mnogością postaci diabła. Dzięcioł przybywa do zagajnika wchodzi na drzewa i kuje swym dziobem, a nasłuchuje uchem. Jeśli drzewo jest głuche i pozbawione rdzenia, wierci w nim dziuplę, wchodzi do niej i zakłada gniazdo. Jeśli zaś drzewo jest silne i ma rdzeń, szybko od niego odchodzi i udaje się do innego.

[2] Tak i diabeł wchodzi do drzewa, czyli w ludzi, uderzając strzałami zepsucia i nasłuchując uchem. Jeśli człowiek jest głuchy i pozbawiony serca, wchodzi w niego i zakłada gniazdo. Jeśli przeciwnie: człowiek jest silny i pełen serca - odchodzi od niego czym prędzej i udaje się do innego zagajnika.

Dobrze Fizjolog powiedział o dzięciole.

-

Źródło: "Fizjolog", przeł K. Jażdżewska, Warszawa 2003, wyd. Prószyński i S-ka, seria "Biblioteka Antyczna"


Dzięcioł duży w obiektywie Tomasza Skorupki   www.tomaszskorupka.pl 

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci