Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Wpisy otagowane : wasatka

Prawie jak sikora

krogulec14

Wąsatkę po raz pierwszy zobaczyłem w pewnym uroczym zakątku Szamotuł. Uchodziła ona wówczas w moich oczach na tak rzadką, że nie dowierzałem swoim oczom iż trafiła mi się taka obserwacja. Jakkolwiek wąsatki widuję bardzo rzadko, to jednak tamta obserwacja zweryfikowała moje podejście do cyfr.

O tym jak wielkim rarytasem w XIX wieku była wąsatka wspomniał Władysław Taczanowski w "Ptakach krajowych": "W Królestwie Polskiem nigdzie niepostrzegana, ustne miałem tylko zapewnienie, że się znajduje stale na wielkim stawie w blizkości Hrubieszowa."

Wąsatka najchętniej zamieszkuje rozległe trzcinowiska na zarastających zbiornikach wodnych. Gniazdo umieszcza nisko (10 cm nad wodą) w zwartych kępach trzciny lub pałki, czasem na pływającym kożuchu. Gniazduje pojedynczymi parami.

"Trzyma się głównie w obszernych trzcinowych zaroślach wśród wielkich stawów, - czytamy w "Ptakach Polski" - na brzegach morskich i innych wód, więcej słonych anieżeli słodkich.(...) Gnieździ się w głębi trzcin, w wysokich trawach, albo w kępach krzaków najczęściej zalanych wodą, a rzadko na miejscu suchszem. Gniazdo zawiesza na  kilku sąsiednich gałązkach lub pędach włóknami konopi i pokrzyw..."

W Polsce jest bardzo nieliczna na zarośniętych jeziorach Mazur, Pomorza i Dolnego Śląska (1 800- 2 500 par lęgowych). Jest to gatunek zasadniczo osiadły, a zimą koczujący. odżywia się owadami, pająkami, ślimakami a jesienią i zimą nasionami trawy, pałki wodnej i traw.

Wąsatki przebywają w trzcinach, wspinają się po nich trzymając się nogami jednej łodygi lub równolegle dwu. Latają tuż nad wierzchołkami roślin. Podczas lotu ogon jest lekko opuszczony i dobrze widoczny. W okresie polęgowym przebywa w niewielkich stadkach jak i dość dużych grupach.

"Jest ona bardzo zgrabna, - opowiada nam o wąsatce i jej zachowaniach Taczanowski - ruchy ma do innych sikor podobne, czepia się po gałęziach krzewów, po trzcinie łazi bardzo zręcznie i zawiesza się w rozmaitych kierunkach. Na ziemi często siada, biega dość zgrabnie na podobieństwo pliszek i zbiera dużo żywności na liściach roślin wodnych lub po lodzie. Jest towarzyska, łączy się w stada, częstokroć dość liczne, które, tak samo jak inne sikory, oblatują okoliczne zarośla. Człowieka się nie obawia i bardzo blisko dopuszcza. W zadziwieniu lub obawie wydaje krótki głos dwa razy powtórzony, podobny do dźwięcznego odgłosu stróny gitary."

Zachwycając się urodą wąsatek warto pewnie wiedzieć, że swego czasu zaliczano je do... sikor. Sikorą wąsatką nazwali ją nawet tacy ornitolodzy jak Tyzenhauz i Jarocki. Podobnie było też z nazwami naukowymi, gdzie wąsatka bywała sikorą... brodatą (Parus barbatus) czy nawet sikorą rosyjską (Parus russicus).

Źródło cytatów: Taczanowski W. 2012 (reprint) "Ptaki krajowe" Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne

dQnvRtF8AM4OPO0ms9KZPCYBD3B5ZUePZZePmMPP

Wąsatka, fot. Roman Witek   http://www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/3457-romanwitek 

Mieszkańcy podmokłych środowisk

krogulec14

Prawybory Ptaka Roku 2016 w Rzeczpospolitej Ptasiej dobiegły końca. Na Zlocie wybierać go będziemy spośród trójki ptaków: bąk, podróżniczek i wąsatka. Kolejność ustawienia ptaków jest oczywiście alfabetyczna. Pozwolę sobie zrobić plamkowe szkice, które mogą pomóc w wyborze ptasiego patrona Rzeczpospolitej Ptasiej w przyszłym roku. Pragnę zauważyć, że cała trójka to mieszkańcy podmokłych środowisk.

 

Bąk - mistrz kamuflażu 

Jest jeszcze bardziej tajemniczy od samego don Pedro z "Porwania Baltazara Gąbki". Wiemy, że jest, słyszymy go, ale nie każdemu dane go zobaczyć. Literatura mówi, że głos jego zbliżony jest do ryku krowy, ale my wiemy lepiej: ptaszek ten po prostu dmucha do pustej butelki. Po czym? Już nie będziemy wnikali. I jeszcze jedno, czy poprawnie robi obrączkarz, który po zaobrączkowaniu wypuszcza bąka?

Trzciny i szuwary na podmokłych miejscach i brzegach jezior to wymarzone miejsce dla tej oryginalnej czapli. Tam samica bąka zakłada gniazda, tam wysiaduje jaja i wychowuje samotnie pisklęta. Natomiast samiec-lekkoduch, dmuchając w butelkę usiłuje następne naiwne samice swojego gatunku poderwać. Bąki, jak na tajemnicze ptaki przystało, prowadzą głównie nocny tryb życia, nocą też żerują.

Czapla ta jest wielkości dobrze nam znanego myszołowa. Upierzenie jego jest gliniastobrązowe, upstrzone czarnymi i brązowymi plamami oraz delikatnymi kreskami. Wierzch głowy ma czarny.

Dzięki swoim barwom ochronnym jest mistrzem kamuflażu. Gdy wieje wiatr to nasz bąk wraz z trzcinami chwieje się w rytm podmuchów owego wiatru. Możemy przejść obok niego o kilka metrów i mamy marne szanse na jego wypatrzenie.

I jeszcze jedno. Na koniec takie małe pytanie. Czy bez bąka "Pan Tadeusz" byłby taki jaki jest? 

"W polu koncert wieczorny ledwie jest zaczęty;
Właśnie muzycy kończą stroić instrumenty.
Już trzykroć wrzasnął derkacz, pierwszy skrzypak łąki,
Już mu z dala wtórują z bagien basem bąki,
Już bekasy do góry porwawszy się wiją
I bekając raz po raz jak w bębenki biją."

rCcuZf70QgW0sIgpxTccmEymv5JlgvRnkxXxmyie

 Bąk, fot Dmitry Yakubovich   dmitryyakubovich.com 

 

Podróżniczek - śpiewać każdy może

Jest piękny, pięknie śpiewa... W końcu nie na darmo jest tym trzecim słowikiem Kiedyś mówiono za mundurem panny sznurem. Teraz to pewnie szybciej sznurem pójdą za... przystojnymi wokalistami, powiedzmy, że rockowymi.

W dolinie pewnej rzeki jeden z samców podróżniczka lubił śpiewać. Nie pilnował swojej samicy, nie pomagał jej w wiciu gniazda, nie strzegł jej gdy składała jaja. Samiec tylko śpiewał i śpiewał. Pozostałe samce niedowierzające swoim partnerkom czyniły wszystko na odwrót. Zazdrośnicy latali za swoimi samicami, milkły i... Po wykluciu się piskląt wykonano badania DNA. I co się okazało? Wszystkie pisklęta z gniazda rozśpiewanego samca były jego. Większość piskląt podróżniczków z owej doliny było potomstwem... No właśnie, kogo?

Podróżniczek zamieszkuje chętnie miejsca podmokłe, zadrzewione brzegi zbiorników wodnych, zakrzewione i wilgotne łąki, brzegi lasów. Tam, pod osłoną roślinności zielnej, zakłada gniazdo. Chętnie spożywa owady i pająkami. Ptak ten, podobnie jak bąk, prowadzi dość skryty tryb życia.

Ma czarny pas na końcu szarego ogona. Samiec jest z ciemnoniebieskim podgardlem i białą plamką pośrodku. Samica i młode mają podgardle białe.

 ppCqzrGlQXVnMQhEhsRfU9fFO49Hkr1426Ayb8Zs

Podróżniczek, fot. Piotr Górny   www.birdwatching.pl/galerie-autorskie/2171-dzwoniec 

 

Wąsatka - piękno przez cały rok

Jeśli nieco uważniej przyjrzymy się wąsatce, to dostrzeżemy w niej jednego z najpiękniejszych ptaków. Jeśli jednak wszelkie kraski, żołny, wilgi i dudki nas późnym latem i zimą pozostawiają, to wąsatka wraz z zimorodkiem cieszą nas swoimi kolorami przez cały rok.

Gdyby tłumaczyć dosłownie nazwę naukową wąsatki (Panurus biarmicus) wyszedłby nam - cały ogon podwójnie uzbrojony. No cóż, nazwa, jakkolwiek dziwaczna, to mówiąca, że w wąsatce mamy przedstawiciela, jedynego w Polsce, rodziny ogoniatek.

Rozległe trzcinowiska na zarastających zbiornikach są idealnym środowiskiem dla naszej wąsatki. W nim czuje się najlepiej i bardzo niechętnie go opuszcza. Chętnie wspinają się po łodygach trzcin. Podczas lotu dobrze widoczny jest jej ogon. Wiosną i latem odżywia się owadami, pająkami i ślimakami, jesienią i zimą przechodzi na dania jarskie i wcina nasiona traw i pałki wodnej. Jest mistrzem w budowie bezpiecznych gniazd. Umieszcza je niziutko nad powierzchnią wody, a czasami na pływającym kożuchu.

Ubarwienie wąsatki jest jasnocynamonowe. Samiec z charakterystycznymi czarnymi "wąsami". Charakterystyczny również jest jej długi ogon. Szczyt dzioba ptaka jest łagodnie zgięty.

 

w2tLLWWBrV7Fevdm4itE9r7Ri3s8KKoFFFWGHC8b

Wąsatka, fot. Mateusz Matysiak   www.mateuszmatysiak.pl 

PS. Opisy wyglądu ptaków oparłem na opisach z "Ptaków Polski" Jana Sokołowskiego

Spotkanie z wąsatką

krogulec14

Z wąsatką było tak: leciał ptak na wysokości wierzchołków trzcin i coś tam sobie skrzeczał. "Wąsatka" skomentował ktoś ptaka i byłoby tyle. - Resztę obejrzę sobie w domu - pomyślałem i rozglądałem się dalej po okolicy Stawów w Objezierzu.

To nie było moje pierwsze spotkanie z tym, jakże pięknym, ptakiem. Prędzej widziałem wąsatki w Szamotułach, w pięknie zarośniętej trzcinami dolinie Samy. Jednak tamta obserwacja tych ptaków odbyła się dobrych kilka lat temu, więc owe przelotne spotkanie ucieszyło mnie bardzo.

Wąsatkę nie jest łatwo zobaczyć. Ptak nieco mniejszy od wróbla zamieszkuje rozległe trzcinowiska. Jakkolwiek nie wiedzie skrytego trybu życia, to i bez tego trudny jest do zauważenia. Nie ułatwi nam obserwowania go niska populacja. Liczebność wąsatek szacuje się na 1 800 -2 500 par lęgowych.

Spora różnica liczebności tego ślicznego ptaka jest efektem srogości zim. Łagodne zimy przeżywa większa ilość tych ptaków i więcej ich przystępuje do lęgów. I na odwrót, po srogiej zimie mniejsza ilość wąsatek przeżywa zimę.

Ciekawie umieszczone jest ich gniazdo. Aby utrudnić dostęp wszelkich drapieżników ptaszki te umieszczają je nisko, około 10 centymetrów, nad wodą w zwartych kępach trzciny lub pałki. Czasem zakładają gniazda na pływającym kożuchu.

Jest to gatunek osiadły, który jesienią i zimą koczuje po okolicy. Wtedy to zamiast owadów odżywia się nasionami pałek wodnych i traw.

Wąsatka w obiektywie Pawła Wacławika   www.pawelwaclawik.pl

Wąsatka (Panurus biarmicus)

krogulec14

Jeśli ktoś nieco był przesycony trochę warszawskimi spotkaniami, to zapowiadam małą zmianę, teraz nieco częściej będziemy zaglądać na Podlasie. Po wczorajszym białostockim krogulcu dziś mamy dojlidzkie wąsatki, a niebawem obejrzymy supraskiego bąka. Wracając do wąsatki, to zauważyć należy, że ciekawa jest jej naukowa nazwa, którą w dowolnej interpretacji można przetłumaczyć na ptaka-ogona podwójnie uzbrojonego. Jak widzimy, wąsatka faktycznie imponujący ma ogon... 

"Spotkania z tym gatunkiem miałem do chwili obecnej tylko dwukrotne. Można powiedzieć: to niewiele. A jednak, dla mnie to dużo. Te piękne ptaki z rodziny ogoniatek są dość rzadkie w Polsce. Wg "Czerwonej listy gatunków ginących i zagrożonych w Polsce" ma przypisany status LC - najmniejszej troski (least concern). Wg różnych danych literaturowych aktualna liczebność jej w Polsce wynosi od 1800 do 2500 par.
Nazwa gatunku pochodzi prawdopodobnie od znajdujących się na bokach samców czarnych plam w charakterystycznym kształcie "wąsów". Samice tej "ozdoby" nie posiadają. Są to ptaki trochę mniejsze od wróbla, z długim ogonem, o jasnocynamonowym upierzeniu. Środowiskiem ich życia są trzcinowiska. Odżywiają się w okresie letnim głównie owadami, a w okresie zimowym nasionami trzcin.
Mała ciekawostka: jest to gatunek monogamiczny. W pary łączą się w pierwszym roku życia, które są trwałe w zasadzie do śmierci jednego z partnerów.


U góry samiczka, na dole samczyk. Data wykonania: 12.10.2008 ; Miejsce wykonania: Białystok; Stawy Dojlidzkie


Data wykonania: 12.10.2008 ; Miejsce wykonania: Białystok; Stawy Dojlidzkie

Data wykonania: 12.10.2008 ; Miejsce wykonania: Białystok; Stawy Dojlidzkie"

Zdjęcia i tekst Krzysztof Krahel. Post pochodzi z Jego "Fotografii przyrodniczej". 

Ogoniatka w trzcinach

krogulec14

Tegoroczne obserwacje doliny Samy w Miasteczku Powiatowym były nad wyraz udane. Piszę w czasie przeszłym, ale mam nadzieję, że jeszcze coś ciekawego w tym roku tam zobaczę. Dość często widywałem na jej skrajach krążące myszołowy czy też zawisające pustułki. Co jakiś czas wylatywały znad trzcin dostojne żurawie, patrolowały trzcinowisko eleganckie błotniaki stawowe. Aż pięć razy (5!) udało mi się wypatrzyć skryte bąki, kilka razy pokazały mi się czaple białe. Mogłem przez krótki czas przyglądać się remizowi podczas budowy gniazda. Po raz pierwszy w życiu zobaczyłem na jednym z drzew dziwonię, a w dali wśród zieleniejącego trzcinowiska kilka wąsatek.

Wąsatka w obiektywie Czarka Pióro   www.cezarypioro.pl

Gdyby tłumaczyć dosłownie nazwę naukową wąsatki (Panurus biarmicus) wyszedłby nam - cały ogon podwójnie uzbrojony. Nazwa, jakkolwiek dziwaczna, to mówiąca, że w wąsatce mamy przedstawiciela, jedynego w Polsce, rodziny ogoniatek. Jest to u nas nieliczny gatunek, jego populacja nie przekracza raczej 2.000 par lęgowych. Niską liczebność wąsatek bezdusznie ograniczają ostre zimy, które potrafią całkowicie zniszczyć miejscowe populacje. Ptak ten nie występuje wszędzie. Najliczniej występuje na Pomorzu Zachodnim, nad Zalewem Wiślanym i nad Stawami Milickimi. Zamieszkuje zwykle większe trzcinowiska na przymorskich zalewach, obrzeża jezior, stawów czy zarośniętych starorzeczy. Wąsatki mają dużo w sobie jasnobrązowego koloru, co pozwala im na doskonałe maskowanie się wśród suchych trzcin, bądź w ich kwiatostanach. Trzciny mają dla nich jeszcze jedno znaczenie. Kiedy przyjdą chłody i kończą się owady, które latem są głównym pożywieniem, wąsatka przerzuca swój apetyt na ich nasiona.

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci