Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

"Myślistwo ptasze" Cygańskiego

Kos czarnego pióra

krogulec14
Zmyślny ptak taki do śpiewania bywa,
Bo rozmaitych ptaków naśladywa.
Y człowieczy głos conterfetnie*,
Kiedy go często w uszy swe przyimuie.**.
 
Kosow dostaniesz potrzaskiem wielkim y małym, to iest na Sowkę y połamy: yako to niżey usłyszysz.
*          *           *
 
* Wyobraża.
** Wiadomo że gwiżdżąc kosowi melodyą sztuczną, można go jej nauczyć.
*          *           *
 
Mateusz Cygański "Myślistwo Ptasze" redakcja ksiądz Antoni Waga 1842 Warszawa drukarnia Max Chmielewskiego
 
PS. Żeby temat kosa nie został dziś tak "bezplamkowo" potraktowany, to przypomnę dlaczego kos w Dani nazywa się solsort. Sol znaczy słońce, a sort czerń. I w taki oto sposób mamy z kosa... słoneczną czerń! 
 
8tUTBOnD5d4TJq1QbBsl1FahrFv8B82cIrRZILPx
 

Sroka czarnego a białego piora

krogulec14
Przyleciała do mnie od Profesora Bronisława Cymborowskiego na Facebooku sroka. Taka rozkoszująca się pierścionkiem. I chociaż miałem już uszykowaną na dzisiaj wodniczkę, to sroka zostanie.
*
Sroka to ptak narodu Wroniego,
Żyje z śćerwu także plugawego,
Między domy rada się przelata'
Co wyrzucą k pożywieniu chwata.

Sroki dostaniesz ledagdzie, dostaniesz iey z rusznice, dostaniesz y taynikiem, y siatką wszelaką sidełkiem na iaycach, abo u dzieci. Dostaniesz ich też y potrzaskiem kędy przy łęgach abo lepem, to iest na Sówkę. Dostaniesz iey na gownie ledaiakim.

*

Ścierwojadom, jak i gadożercom było dawniej lepiej. Weźmy na przykład takiego bociana. Kiedy papież Zachariasz w 751 roku poznał dietę tego ptaka, to najpierw żołądek podszedł mu wysoko, prawie do samego gardła. A zaraz potem wydał zakaz polowania i jedzenia klekotów. I choć ów zakaz nie powstał z miłości do nich, a raczej z obrzydzenia, to można jednak uznać zapisał się jako jeden z pierwszych, którzy oficjalnie wciągnęli bociana do zwierząt chronionych...

Pewnie z podobnego powodu Mateusz Cygański wypomina sroce, że "Żyje z śćerwu także plugawego". No, ale to był już jego problem, na pewno nie sroki.

*

Mateusz Cygański "Myślistwo Ptasze" redakcja ksiądz Antoni Waga 1842 Warszawa drukarnia Max Chmielewskiego

 

Sroka, profesor Bronisław Cymborowski

Soyka szarego a białego y błękitnego a czarnego pióra

krogulec14
"Soyka leśny ptak iest, y też borowy,
Naśladuie rad barzo ludzkiey mowy,
Kiedy ią długo więc ludzie chowają,
Y też na dobrey swoiey pieczy maią.
 
Soyek z lepem iako masz dostać.
 
Patrzay lotu dobrego, gdzieby Soyki szły stady wielkimi nad chrosty, abo kędy nad iakimkolwiek borem abo gaiem, patrzay mieysca gdzieby była niższa drzewina, abo chrost, a tam wytni sobie goliznę, ieśliby gotowey nie nalasł przy goreczce, a tam uczyń sobie budę. Starkow dostań dębowych zielonych coby y z liściem, a tamże nawtykay co naywięcey, a nawiń lepu między list, gdzieby gołe roszczki. Sowę masz posadzić na iakim pniaczku: y masz mieć sznurek co iey ruszać, y masz kuwiekać tak iako wyższey naukę masz. Soyki masz drażnić, a tam ich dostaniesz niemało, y masz tam siadać na tym mieyscu, abo przez wszystko pole, iedno starki zawsze masz świeże miewać: Dostaniesz ich też y potrzaskiem bardzo wiele, co niżey usłyszysz."
 
-
 
Tłumaczenia księdza Antoniego Wagi zbyt wiele do wizerunku ptaka stworzonego przez Mateusza Cygańskiego nie wnoszą, a u Taczanowskiego na szczęście nie znajdziemy ani słowa o tym jak smakuje sójka.
Sam klej uważam za jeden z najbardziej perfidnych sposobów zadawania śmierci w tradycji myślistwa. Aż strach pomyśleć, że jeszcze kilka lat temu kultywować to chcieli katalońscy myśliwi...
 
Mateusz Cygański "Myślistwo Ptasze" redakcja ksiądz Antoni Waga 1842 Warszawa drukarnia Max Chmielewskiego
 
 
 
Sójka, fot. Dorota Makulec   www.dorotamakulec.pl

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci