Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Nie tylko o nazwie krzyżówki

krogulec14

Zapewne wiecie, że jedną z bardzo istotnych dla mnie spraw dotyczących ptaków są ich nazwy. Zapewne dlatego co jakiś czas blubram na Wikipedię za szpecenie nazw ptaków dodatkiem "zwyczajny". Co nie oznacza, że Wikipedię nie lubię. Lubię, cenię, nie ukrywam, że wiele wątków do wpisów tu znalazłem. Ale te dudki, zimorodki i bieliki "zwyczajne" i tak mi się nie podobają.

O powstaniu nazwy krzyżówki nasz najwybitniejszy ornitolog, Jan Sokołowski, w "Ptakach ziem polski" napisał tak:

"Nazwa: krzyżówka pochodzi od kształtu sylwetki lecącego ptaka: linia wyciągniętej szyi i ciała wraz z linią skrzydeł układają się w krzyż. Kształt ten nie jest jednak charakterystyczny wyłącznie dla tego gatunku, gdyż bardzo podobną sylwetkę mają również inne gatunki kaczek, tracze i perkozy."
Nie ukrywam, że takie wyjaśnienie też mnie nie satysfakcjonuje. Wszak każdy lecący ptak ma te swoje linie wyciągniętej szyi i ciała, które przy linii skrzydeł tworzą krzyż.
 
Jednak obecny rok na blogu poświęcony jest nie nazwom ptaków, ale ich głosom, więc nie będę wydziwiał nad nazwą, ale przejdę do rzeczy. Chyba nie ma nikogo kto by nie znał charakterystycznego i donośnego, głosu samicy krzyżówki, ale i tak pozwolę sobie go przypomnieć. Myślę, że nie mieliśmy problemu w usłyszeniu głosu jej samca. O głosie krzyżówki (wówczas jeszcze "kaczki krzyżówki") cytowany już dzisiaj Jan Sokołowski napisał tak:

"Głos kaczki krzyżówki jest taki sam jak kaczki domowej. Kaczor odzywa się przytłumionym i ochrypłym "hre hre hre", a podczas toków wydaje cichy świst. Kaczka głośno kwacze szerokim tonem "kwaak kwaak"."

Wspomniana i chwalona Wikipedia też serwuje ciekawą historię na temat nazwy tego ptaka. Otóż samiec i samica zostały początkowo opisane jako dwa różne gatunki. On jako... "kaczka hodowana" (Anas boschas)! A ona natomiast jako... kaczka płaskonosa (Anas platyrhynchos)! Błąd dość szybko dostrzeżono i już po kilkudziesięciu latach obie płci mają taką samą nazwę:  (Anas platyrhynchos).

Nikt nie przejął się tym, że w Polsce nazwa "płaskonos" dotyczy zupełnie innej kaczki (Anas clypeata). Trochę przyprawy do tej zabawy dorzucają Rosjanie, u których krzyżówka nazywa się "kriakwa". W Polsce krakwa (Anas strepera), to zupełnie inny gatunek kaczki...

*          *          *

Źródło: Jan Sokołowski "Ptaki ziem polskich"

Wikipedia

Andrzej Kruszewicz "Ptaki Polski"

NSj8jArd6S0BFdJe1JFJdAyx490ZlUwLjY8cHP5H

Krzyżówki (z czaplami białymi), fot. Adam Fichna

Komentarze (2)

Dodaj komentarz
  • makroman

    Zauważyłem że nader często, nazwy są czerpane z języka ludowego, a osoba o nie zapytująca nie do końca potrafi wyjaśnić pytanemu o co... pyta! I tak mamy np. kangura który u Aborygenów znaczy tyle co " nie wiem o co pytasz" ;)
    Myślę że podobnie jest w kwestii ptaków i ich nazw.

  • krogulec14

    Pewnie masz tu sporo racji :-)

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci