Menu

Plamka Mazurka

ptasie sprawy

Największa zdatność skowronka

krogulec14

Zapewne sporo osób zauważyło, że wielką radość sprawia mi grzebanie w historii ptaków. Opisy ptaków znalezione w dawnych dziełach sprawiają mi wielką frajdę. Cieszą mnie, nawet jeśli zawierają w sobie, jak to ktoś określił... "totalne bzdury". Dziś przyjrzymy się najliczniejszemu jeszcze w Polsce gatunkowi, skowronkowi, okiem osiemnastowiecznego przyrodnika, Jana Krzysztofa Kluka.

-

"Skowronek Rolnik, naypospolitszy, (Alauda arwensis, w Części I, Nro: 76.) iest na głowie, grzbiecie i ogonie niejako brunatny, i ma ziemne, ciemno-czerwone i płowe piorka pomieszane: pod brzuchem zaś od podgardzieli iest nieco podobny Drozdowi*, daley ku ogonowi biały. Dziobek ma brunatny, od dziobu czarniawy, szyikę mierną, nogi wysokie, ogon i skrzydła długie. Rzecz osobliwsza, że po opierzeniu na tylnym palcu pazur wyrasta długi, i gdy z takim od nas na zimę odlatuje, z krotszym znowu do nas na wiosnę powraca. Samca od samiczki ciężko rozeznać; tyle różnicy, że samiczki są nieco iaśnieysze, a samce nieco większe.

Bayką to jest zadawnioną, że Skowronek na zimę pod kamieniem obumiera: przy tey bowiem ich wielości ledwieby nie pod każdym kamieniem znaydować się powinny; i dotąd jeszcze żaden od nikogo pod kamieniem nie jest znaleziony. Owszem odlatują od nas na zimę gromadnie w ciepleysze Kraie, i większemi gromadami na wiosnę powracaią. Na końcu Października odlatują; na końcu lutego pospolicie powracają. Są każdemu na Wsi znaiome, unoszą się na powietrzu, i tak w locie na mieyscu, przez całe lato śpiewają.

W Kwietniu dzielę się na pary: gniazdka sobie na ziemi po miedzach ścielą, i po trzy razy przez lato rozmnażają: iaieczka ich są pstrokate, ciemne, w liczbie pospolicie pięć. Młode, skoro tylko iakieykolwiek ruchawości nabiorą, z gniazda się po zbożu rozpierzchaią, gdzie poiedynczo od starych żywione bywaią. Pożywieniem ich dzikim są Robaki, Owies i ziołka.

Skowronki niektórzy chowają w domach albo wolno, albo w klatkach: śpiewanie ich przecięż nie ma nic osobliwszego. Kiedy się w klatce chowają, ta powinna być przestronna, piasek w niey grubo nasypany, często odmieniany, i w iedney stronie co dzień świeża darnina z trawą, przynaymiey na wiosnę. Wierzch klatki ma być z zielonego płotna.

Naywiększa ich zdatność iest na stoł, i naylepsze być maią wtedy, gdy do nas powracają; jakoż wtedy gromadnie łowić się mogą siatkami, o czym w Rozdziale o Ptaśnictwie doczytać się będzie można. Ci, którzy siatek nie mają, upatrzywszy brozdy między zagonami z śniegu ogołocone, sypią owies, i sidła z końskich włosów na sznurku gromadnie zastawiwszy, tym sposobem one licznie łowią."

* śpiewakowi (moje M.P.)

-

Spostrzeżenia?

1. Skowronek ma długo zachowaną taką samą nazwę naukową (Alauda arvensis). Trzyma się ona ptaka od XVIII wieku.

2. Księdzu Janowi Krzysztofowi Klukowi chyba również zdarzało się jeść skowronki. Albo przynajmniej mieć w ręku ich truchełka. Wypatrzenie długiego pazura na tylnym palcu, pięknie wyeksponowanego na drugiej fotografii Jacka Zięby, w inny sposób byłoby dla niego niemożliwe.

3. Nie wszyscy posłuchali jego głosu w sprawie zimowego snu pod polnym kamieniem. Tu i ówdzie jeszcze w XIX wieku w to wierzono.

Koszmary?

Ostatnie dwa akapity. Koszmar dzikiego ptaka, który do końca swojego za..anego życia nie mógł już nigdy wzbić się do góry był pewnie dużo większy od tego, który stał się zdatnym na stole...

Źródło: Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie krajowych, historii naturalnej początki i gospodarstwo. Potrzebnych i pożytecznych domowych chowanie, rozmnożenie, chorób leczenie, dzikich łowienie, oswojenie, zażycie, szkodliwych zaś wygubienie: t. 2: O ptastwie, Warszawa 1779; wyd. następne: Warszawa 1797; Warszawa 1813

 vFm4CC3ynLL4oiA1x7GWqsciILQohCpdNPYbhSKY

Skowronek, fot. Jacek Zięba     www.obrazynatury.art.pl 

psk20

Skowronek, fot. Jacek Zięba     www.obrazynatury.art.pl 

© Plamka Mazurka
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci